سه‌شنبه, 28 دی 1395 - 12:18             
عنوان : مصاحبه رادیویی مهندس صادقی پور مروی پژوهشگر مركز تحقیقات استان تهران
کد خبر : ۶۸۱۹۰
تاريخ :
 ۱۳۹۵/۱۰/۰۴ 
ساعت : ۱۵:۴۲:۶

مصاحبه رادیویی مهندس صادقی پور مروی پژوهشگر مرکز تحقیقات استان تهران با رادیو اقتصاد

       مهندس صادقی پورمروی پژوهشگر بخش تحقیقات آبخیزداری مرکز تحقیقات و  آموزش کشاورزی ومنابع طبیعی استان تهران روز چهار شنبه اول دیماه در مصاحبه رادیویی برنامه خوشه چین رادیو اقتصاد شرکت کرد.

مهندس صادقی در این مصاحبه با عنوان اهمیت تنوع زیستی به سئوالات مجری پاسخ گفت که متن کامل این مصاحبه به اطلاع می رسد:

 

-لطفا تنوع زیستی را تعریف کنید. 

در منابع علمی، تنوع زیستی را به صورت های مختلفی تعریف کرده اند. اولبار، لاوجوی در 1980 (Lovejoy, 1980)تنوع زیستی را به صورت فراواني يا گوناگوني جامعه جانوری، گیاهی یا ميكروبي موجود در اکوسیستم­های مختلف تعریف کرد. بعد از این تعریف، تعاریف مختلفی ارایه شد. در کنوانسیون تنوع زیستی که در 1992 در ریودژانیروی برزیل برگزار شد، یک تعریف جامعی از تنوع زیستی ارایه شدکه بر اساس این تعریف، تنوع زیستی را "گوناگونی موجودات زنده(از هر منشاءای مانند خشکی­ها، دریاها، سایر سیستم­های آبی و یا هر منبع دیگر)، و همین طور گوناگونی اکوسیستمیکه این موجودات زنده در آن نقش دارند، تعریف کرده است.

در یک مطالعه تنوع زیستی، اولین چیزی که لازم است مشخص بشود این است که تنوع زیستی در چه سطحی مورد بحث است، و اساسا چه سطحی از تنوع زیستی در حیطه بحث ما که کشاورزی است قرار می گیرد.در منابع علمی، چندین سطح از تنوع زیستی تعریف شده است که بر حسب نیاز آن رشته علمی، مورد استفاده قرار می گیرد. به عنوان مثال، آیا سطح تنوع ژنتیکی مورد نیاز است یا این که سطح  تنوع گونه ای یا سطحی از تنوع اکوسیستم و فرایندهای اکولوژیکی باید مورد توجه قرار بگیرد. حتی در برخی موارد، سطح تنوع تاکسونومی لازم است مورد بحث و بررسی قرار گیرد.

                                                                    

-اهميت بررسی تنوع زيستي در اراضی كشاورزي کشور چیست و چرا باید به آن توجه کنیم؟ به عبارتی، چرا اهميت تنوع زيستي در اراضي كشاورزي بیشتر از ساير اراضي (مرتع، جنگل) است؟

امروزه تنوع زیستی، مفهومی فراتر از حفظ گونه های در حال انقراض پیدا کرده است و در تمامی اشکال مختلف فعالیت های بشراز قبیل صنعت، معدن، محیط زیست، منابع طبیعی و کشاورزی وارد شده است و حتی آنرا  میراث بشریت می دانند. برخی به اهمیت تنوع زیستی در اراضی طبیعی توجه دارند و تصور می کنند که بحث تنوع زیستی، فقط در مورد منابع طبیعی صدق است. در حالی که این طور نیست. این مطلب در مورد اراضی کشاورزی هم، صدق می کند. وقتی خبر مرگ یک آهو یا غزال ایرانی را می شنویم، یا وقتی که خبر مرگ یک یوزپلنگ ایرانیرا در رسانه ها می شنویم شاید رسانه ها این مطلب را آنقدر خوب منعکس کرده اند که همه ما از شنیدن این سری حوادث، متاثر می شویم. ولی این طور نیست که اهمیت ارگانیسم های موجود در حیات وحش و محیط زیست، بیشتر از میکروو ماکروارگانیسم های موجود دراگرواکوسیستم باشند. چه بسا اهمیت یک کرم خاکی در اکوسیستم خاک مثل یک یوزپلنگ ایرانی یا یک غزال ایرانی در یک بیشه باشه.

جالب است که بدانید، در برخی منابع علمی،  اهميت تنوع زيستي در اراضي كشاورزي را تا4 برابر ساير اراضي (مرتع، جنگل) ذکر کرده اند. چرا که در اراضی کشاورزی، یک سری نهاده هایی وارد می شود که در سایر اکوسیستم وجود ندارد.(مصرف کود های شیمیایی و سموم و آفت کش های شیمیایی، آتش زدن بقایایی گیاهی و بکارگیری پلیمر های نفتی و مالچ ها). به این ترتیب، برای اصلاح  و پایدار کردناین اکوسیستم های تخریب شده ناشی از صنعتی شدن کشاورزی(اگرواکوسیستم صنعتی) باید از توان تنوع زیستی موجودات خاکزی استفاد کرد.

اگر بخواهیم اهمیت تنوع زیستی در كشاورزي را لیست کنیم می توانیم موارد زیر را نام ببریم:

1- جانداران موجود در خاک کشاورزی،عاملبسياري از واكنش هاي بیوشیمیایی اندکه از جهات مختلف در کشاورزی میتوانند کاربرد داشته باشند و حفظ تنوع زیستی، اماکن استفاده از انها را ممکن می سازد (مثل تولید کودهای زیستی و اصلاح خاک های مسئله دار (شوری و قلیاییت)).

2- تنوع زیستی در خاک کشاورزی، موجب اتصال چرخه هاي غذايي از طريق باكتري ها به سطوح تغذيه اي بالاتر می شوند.

4- تنوع زیستی در خاک کشاورزی، عامل پايداري حيات در انواع اکوسیستم های دیگراست. یعنی خاک کشاورزی، اکوسیستم های دیگر را نیز تحت تاثیر قرار می دهد و ناپایدار می کند. این ناپایداری در اگرواکوسیستم، برای سیاستگزارن به منزله کاهش خودکفایی در محصولات کشاورزی نمود پیدا می کند و از این جهت برای آنان هم ناخوشایند است.

5- تنوع زیستی ریزجانداران خاک زراعی به عنوان شاخص کیفیت خاکمی باشد. که این شاخص به نوبه خود، شاخص سلامت خاک و شاخص حاصلخیزی پایدار خاکرا هم  در بر می گیرد.

 

-اهداف يك مطالعه تنوع زيستي چیست؟

مطالعه تنوعزیستی، ممکن است هدفش، حفظتنوع زیستی باشد یا بهره برداری بیوتکنولوژی برای رفاه بیشتر بشر باشد. مثلا، جداسازی و شناسایی سویه های  بومی از باکتری های خاک زراعی یاتعیین فراوانی باکتری های در خاک، تعیین  و مقایسه شاخص های  تنوع زیستی ارگانیسمها به منظور درک بهتر از وضعیت زیستی این باکتری هاو پایداری آنها در اراضی زراعی و امکان سنجی  استفاده  از آنها درتحقیقات آتی (بیوتکنولوژی)، دستيابي به كشاورزي پايدار از طريق دستیابی به حاصلخيزي پايدار خاك.

 

-کنفوانسيون تنوع زيستي چیست و چه ارتباطی با اراضی کشاورزی دارد؟

یک پیمان یا تعهد بین المللی است که در سال 1992 در ریودوژانیروی برزیل به تصویب کشورهای مختلف جهان و از جمله ایران رسید. بر اساس این کنوانسیون، تمامی کشورهای عضو کنوانسیون، بایستی تنوع زیستی در تمامی اشکال حیات را مورد حفاظت قرار دهند. یکی از الزامات قانوني براي حفظ تنوع زيستي در اراضی کشاورزی هم، به همین کنوانسیون مربوط می شود. به عبارتی،سهیم عادلانه از منافع تنوع زیستی، حق همه کشورهای جهان است که در کنوانسیون تنوع زیستی هم مورد توجه قرار گرفته است.

 

-اگر به تنوع زيستي در اراضي كشاورزي توجه نكنيم چه كسي ضرر مي كند (كشاورزان یا دولت)؟

سوال خوبی است. جوابش این است که بی توجهی به تنوع زیستی در اراضی کشاورزی، همه مردم کشور را تحت تاثیر قرار می دهد. (نه فقط کشاورز و دولت بلکه همه متضرر خواهند شد). حتی در سطحی وسیع تر،کل مردم جهان را تحت تاثیر قرار می دهد. برای همین هم هست که کنفوانسیون تنوع زیستی اثرات جهانی تنوع زیستی را مورد توجه قرار داده است. چطور وقتی هوا آلوده می شود، همه مردم شهر، در معرض هوای آلوده قرار می گیرند. در مورد تنوع زیستی هم، همین مطلب صدق می کند. عدم توجه به حفظ تنوع زیستی در کشاورزی، نه تنها کشاورزان، بلکه عموم مردم را متضرر میکند. و در مقابل، اثرات مفید آن هم، به سلامت چرخه حیات، سلامت بشر و در نتیجه، رفاه بشر بر می گردد.

 

-آيا بی توجهی به تنوع زيستي در اراضی کشاورزی، به كاهش سودآوري كشاورز از مزرعه هم منجر مي گردد؟ یعنی اثرش ملموس و بارز هم هست؟

جواب سوال شما این است که، بله. بی توجهی به تنوع زيستي در اراضی کشاورزی، منجر به كاهش سودآوري كشاورز، از مزرعه می شود. منتها این اثر، به صورت تدریجی و بطئی، به مزرعه کشاورز وارد می شود. یعنی اگر کشاورز، به حفظ تنوع زیستی، اهمیت ندهد، به تدریج، جوامع میکروبی خاک، تحت تاثیر قرار می گیرند و حاصلخیزی پایدار خاک، به حالت ناپایدار در می آید. در این حالت، دیگر جوامع میکروبی موجود در خاک نمی توانند به طور طبیعی، چرخه حیات در خاک را تکمیل کنند و در نتیجه حاصلخیزی خاک، ناپایدار می شودو در صورتی که از حد توان اکولوژیک خاک بگذرد، این کاهش حاصلخیزی خاک، قابل جبران نخواهد بود.

 

- با توجه به این که ایران عضو کنوانسیون تنوع زیستی است و تنوع زیستی در اراضی کشاورزی اینقدر پر اهمیت است، در عرض این سال ها چه اقداماتی در حوزه حفظ تنوع زیستی در اراضی کشاورزی شده است؟

برخی موسسات تحقیقاتی، از قبیل موسسه تحقیقات اصلاح بذر و موسسه گیاهپزشکی در زمینه حفظ تنوع زیستی در حوزه فعالیتشان، کارهای خوبی را انجام داده اند و اقدام به تدوین برنامه های حفظ تنوع زیستی ارقام گیاهی و آفات گیاهی پرداخته اند. ولی در زمینه حفظ تنوع زیستی در خاک کشاورزی، کارهاچندان گسترده و سیستمیک نبوده است. چراکه سازمان حفاظت محیط زیست، بیشتردر عرصه محیط زیست طبیعی اقدام کرده و تنوع زیستی در اراضی کشاورزی را در حیطه وظایفش نمی داند که البته شایستهاست، بیشتر مورد توجه مسئولین قرار بگیرد و یکبرنامه تحقیقاتی منسجم در مورد شناسایی و حفظتنوع زیستی در اراضی کشاورزی، تدوین شود.

 

 

 

 

 

 

 



بازگشت           چاپ چاپ         
 
 مركز تحقيقات و آموزش كشاورزی و منابع طبيعی استان تهران

DOURAN Portal V3.9.8.8

V3.9.8.8